Historia transportu kolejowego w Polsce

Transport kolejowy na obecnych ziemiach polskich ma długą i bogatą historię, sięgającą pierwszej połowy XIX wieku. W granicach współczesnej Polski kolej pojawiła się zaledwie 17 lat po otwarciu pierwszej publicznej linii na świecie w Anglii, w 1842 roku. 

Przebiegała ona w granicach zaboru pruskiego i łączyła Wrocław (wtedy niemiecki Breslau) z Oławą (niem. Ohlau). Niedługo potem kolej zawitała do zaboru rosyjskiego, gdzie pierwszym odcinkiem był otwarty w 1945 roku odcinek między Warszawą a okolicznym Grodziskiem Mazowieckim oraz będącej częścią Imperium Habsburskiego – Galicji, do której granic dotarła Kolej Warszawsko-Wiedeńska i gdzie krótko potem zaczęto rozwijać połączenia łączące stołeczny Wiedeń z dużymi ośrodkami takimi jak Kraków i Lwów. 

Kolej w dwudziestoleciu międzywojennym

Młode państwo polskie stanęło przed wyzwaniem zintegrowania różnych systemów kolejowych, pozostałych po zaborcach. Zadanie powierzono to najpierw Ministerstwu Przemysłu i Handlu, później powołano Ministerstwo Kolei Żelaznych. Na początku 1921 Rzeczpospolita dysponowała prawie szesnastoma tysiącami kilometrów linii kolejowych. W 1926 roku powstało przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe, które miało za zadanie zarządzać całą infrastrukturą kolejową i taborem. W 1927 roku rozpoczęła funkcjonowanie pierwsza kolej elektryczna – Elektryczne Koleje Dojazdowe, które łączyły ze sobą stolicę z podwarszawskimi miejscowościami. W II RP kolejarze byli wpływową i silną grupą, mówiło się, że w każdej rodzinie jest ktoś kto pracuje na kolei, a postawa pracowników kolei umożliwiła Józefowi Piłsudskiemu przeprowadzenie zamachu majowego i przejęcie władzy. Popularność pociągów jako środka transportu staje rosła, obok połączeń dla ludu uruchamiano też drogie i szybkie luksusowe kursy Luxtorpedą – dumą polskiej kolei. 

Rozwój kolei zahamował wybuch II Wojny Światowej, a zaborcy wykorzystywali polski tabor i linie do prowadzenia swojej zbrodniczej działalności. Pociągami zwożono ludzi do obozów koncentracyjnych i na roboty przymusowe. 

Kolej w PRL

W PRL-u PKP przejęło znaczną część dobrze rozwiniętej niemieckiej infrastruktury kolejowej na Ziemiach Odzyskanych. Kolejne odcinki były stopniowo włączane do polskiej sieci. Powstało Ministerstwo Kolei, rozpoczęła się intensywna elektryfikacja. W 1976 w błyskawicznym tempie w związku z planowaną wizytą pierwszego sekretarza KC KPZR, Leonida Breżniewa, ukończono Dworzec Centralny w Warszawie, wtedy okrzyknięty najnowocześniejszym dworcem w Europie. 

Kolej dziś

Współcześnie kolej stanowi cały czas jeden z najbardziej lubianych i atrakcyjnych środków transportu, z uwagi na wyższą wygodę w porównaniu z połączeniami autobusowymi i fakt, że jest bardziej przyjazna dla środowiska niż indywidualny transport samochodowy czy samoloty. Długie połączenia ekspresowe w tym międzynarodowe obsługuje spółka PKP Intercity, która regularnie wymienia tabor, połączenia regionalne przejęły spółki kontrolowane przez samorządy. W III RP niestety zlikwidowano i rozebrano wiele linii kolejowych i dworców, a liczne miejscowości straciły bezpowrotnie kolejowe okno na świat. Na szczęście obecnie planuje się odejście od tego trendu i przywracanie połączeń. Nie ma wątpliwości, że kolej ma przed sobą jeszcze długą przyszłość!

W naszym Serwisie używamy plików cookies. Korzystając dalej z Serwisu, wyrażasz zgodę na stosowanie plików cookies zgodnie z Polityką prywatności. Wyrażenie zgody jest dobrowolne, w każdej chwili można ją cofnąć poprzez zmianę ustawień dotyczących plików „cookies” w używanej przeglądarce internetowej. Kliknij „Akceptuję”, aby ta informacja nie wyświetlała się więcej.